Cần có biện pháp bảo tồn cây xáo tam phân

Chỉ còn 3 cây lớn
Thực hiện ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa về triển khai đề tài khoa học bảo tồn phát triển cây xáo tam phân, kỹ sư Trần Trung Thạch (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cùng các cộng sự đã thực hiện đề tài “Điều tra, đánh giá phân bổ và đề xuất biện pháp bảo tồn cây xáo tam phân tại Khánh Hòa”.
Người dân ở xã Ninh Vân (thị xã Ninh Hòa) trồng cây xáo tam phân tại nhà
Kỹ sư Thạch và các cộng sự đã thực hiện điều tra ở 28 xã, phường thuộc 5 huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh, với tổng diện tích lên đến hơn 4.257ha; trong đó có 27 xã, phường phát hiện có cây xáo tam phân.
Tuy nhiên, do cây xáo tam phân được nhiều người tin rằng có thể chữa được bệnh ung thư và một số bệnh khác nên đã bị khai thác triệt để, đặc biệt là ở xã Ninh Vân (thị xã Ninh Hòa).
Chính vì vậy, trong 18 tháng thực hiện đề tài, kỹ sư Thạch chỉ ghi nhận có 3 cây xáo tam phân lớn và 48 cây xáo tam phân tái sinh từ hạt và rễ.
Theo kỹ sư Thạch, cây xáo tam phân bắt đầu được phát hiện và khai thác từ năm 2012, kéo dài đến nay. Tuy nhiên từ đầu năm 2014, người khai thác rất hiếm khi phát hiện ra loài cây này. Năm 2012, giá xáo tam phân khoảng 50.000 - 60.000 đồng/kg nhưng hiện nay đã tăng lên 1 - 3 triệu đồng/kg. Do bị khai thác cạn kiệt nên thời gian gần đây xuất hiện thông tin có đối tượng đã trộn lẫn rễ, thân cây khác vào xáo tam phân để bán.
Cần biện pháp bảo tồn
Từ thực trạng cây xáo tam phân bị khai thác cạn kiệt và có nguy cơ tuyệt diệt, kỹ sư Thạch cho rằng biện pháp bảo tồn là cần thiết và phải thực hiện nhanh chóng trong thời gian ngắn.
Theo đó, hiện nay không nên bảo tồn tại chỗ mà nên áp dụng phương pháp bảo tồn chuyển vị, có nghĩa là chuyển cây xáo tam phân về nơi có điều kiện sống phù hợp để bảo vệ, nhân giống.
Biện pháp tốt nhất là chọn cây mẹ khỏe, phát triển tốt, không gây bệnh để tạo nguồn gen bảo tồn; xây dựng vườn ươm giống để theo dõi, phát triển, lựa chọn cây mẹ; nghiên cứu chọn các phương pháp tạo nguồn gen.
Tiến sĩ Nguyễn Đình Mến (Viện trưởng Viện Khoa học lâm nghiệp Nam Trung Bộ - Tây Nguyên) cũng khẳng định lượng xáo tam phân trong tự nhiên còn quá ít nên không thể bảo tồn tại chỗ.
Ông Mến chia sẻ thông tin hiện nay có khoảng 5.000 cây xáo tam phân đã được người dân ươm trồng rải rác ở nhiều địa phương. Đây là nguồn xáo tam phân quý để cơ quan chức năng xem xét bảo tồn.
Bên cạnh việc bảo vệ, kỹ sư Thạch còn kiến nghị Bộ Y tế có kết luận hoặc tiếp tục nghiên cứu thêm dược tính, hiệu quả sử dụng của cây xáo tam phân để địa phương có kế hoạch quản lý, sử dụng, phát triển.
Ngoài ra, Sở Khoa học và Công nghệ cần xây dựng chiến lược bảo tồn, giám sát loài xáo tam phân; xây dựng cơ chế quản lý, phối hợp trong việc phát triển cây xáo tam phân.
Có thể bạn quan tâm

Tính đến hết quý IV năm 2014 toàn tỉnh có trên 777 nghìn con lợn; sản lượng thịt hơi đạt 98.506,2 tấn; đàn gia cầm đạt 11.514 nghìn con; trong đó đàn gà 9.839,2 nghìn con; sản lượng thịt hơi gia cầm đạt 23.505,2 tấn; tổng đàn bò đạt 96.127 con; trong đó, bò lai 60.889 con, sản lượng thịt hơi đạt 5.701,8 tấn; tổng đàn trâu đạt 71.587 con, sản lượng thịt hơi đạt 3.763,4 tấn.

Đến nay, toàn tỉnh đã gieo cấy được hơn 35 nghìn ha lúa chiêm xuân, đạt hơn 98% kế hoạch. Sau gieo cấy thời tiết nắng ấm nên các trà lúa sinh trưởng và phát triển nhanh, hiện đang giai đoạn hồi xanh và đẻ nhánh. Tuy nhiên, nhiều diện tích lúa đang bị thiếu nước dưỡng; một số diện tích đã hồi xanh nhưng chưa được bón thúc lần 1.

Vừa qua, huyện Hạ Hòa tổ chức phát động Tết trồng cây năm 2015. Phát biểu tại buổi lễ phát động, lãnh đạo UBND huyện yêu cầu các cơ quan, đơn vị, các xã, thị trấn tiếp tục tổ chức thực hiện tốt trồng cây phân tán, trồng rừng, trồng cây xanh đô thị để phủ xanh đất trống đồi núi trọc, tạo nên các khu rừng cảnh quan, rừng sinh thái, góp phần phát triển kinh tế đồi rừng, đồng thời bảo vệ, cải thiện môi trường ngày càng xanh, sạch, đẹp. Năm 2015 huyện Hạ Hòa phấn đấu trồng mới 16.000 cây phân tán và 10ha rừng.

Trong lần về xã Hương Nộn (huyện Tam Nông) mới đây, tôi được một người quen hồ hởi cho biết: Bây giờ nhà chỉ còn một thửa ruộng với diện tích hơn một mẫu! Thấy tôi bán tin, bán nghi anh bảo: Xã vừa tiến hành dồn đổi ruộng đất xong bây giờ nhà nào nhiều còn ba ô, phổ biến chỉ một hai thửa.

Tuy vậy, do chủ động phối hợp chặt chẽ với chính quyền cơ sở, lực lượng kiểm lâm đẩy mạnh tuyên truyền về giá trị của rừng trong phát triển bền vững; đồng thời giải quyết hài hòa các lợi ích từ trồng rừng và bảo vệ rừng giữa doanh nghiệp, cơ sở và người dân nên hàng năm Công ty vẫn đảm bảo diện tích trồng rừng và bảo vệ rừng; tác động tích cực đến kinh tế - xã hội trên địa bàn.